https://hdl.handle.net/20.500.12809/222 2026-04-04T20:02:09Z https://hdl.handle.net/20.500.12809/10921 Budizm’de Kıssaların Önemi: Bazı Budist İnanış ve Uygulamaların Anlaşılmasına Dair Örnekler Arslan, Hammet Budizm, MÖ altıncı yüzyılda verimli topraklarıyla ünlü Ganj vadisinde Budda’nın keşifleri çerçevesinde oluşmuş bir dindir. Budda, aşırı lüks bir hayat ve devamındaki altı yıllık bir arayışın sonucunda uzun bir meditasyon oturuşuyla aydınlanmaya ulaşmıştır. O, bir takım uç tecrübeler yaşayarak ve yoğun zihinsel çaba sergileyerek keşfettiği orta yol tekniğini öğrencilerine aktararak öğretisini yaymaya çalışmıştır. Öğrencileri de ondan öğrendiklerini başka insanlara anlatmış, böylelikle inananların sayısı her geçen gün artmıştır. Budizm’in yayılışındaki en etkin unsurlardan birisi Budda’nın kullandığı anlaşılır dil ve üsluptur. Budda dinin temel ilke ve esaslarını etrafındakilere anlatırken sade bir dil kullanmıştır. Ayrıca karmaşık konuların daha iyi anlaşılmasını sağlamak için kıssalar, hikâyeler ve öyküler anlatmış; sık sık benzetmeler kullanmıştır. Böylelikle çevresinde toplanan insanların anlam dünyalarına daha iyi nüfuz edebilmiştir. Budda’nın birçok kıssa kullandığı bilinmektedir. Bunlardan en meşhurları arasında ‘zehirli okla yaralanan adam’, ‘kör adamlar ve fil’, ‘sal/sandal’, ‘hardal tohumu’ gibi örnekler sayılabilir. ‘Zehirli okla yaralanan adam’ hikâyesinde Budda, öğrencilerini vakitlerini ve enerjilerini açıklanması mümkün olmayan karmaşık ve metafizik konulara harcamamaları konusunda uyarmıştır. Bu hikâyede insanoğlunun önündeki mevcut hayati sorunlara yoğunlaşarak bunların çözümü için çareler üretmeye gayret etmesi vurgulanmaktadır. Hint alt kıtasında ortaya çıkmış ve buradan bütün dünyaya yayılmış yaygın bir anlatı olan 'körlerin fil tarifi’ hikâyesinde söz konusu toplumda, kültürde ve çevrede algılamanın seviyesine vurgu yapılır. Bu hikâye farklı bakış açısına sahip oldukları ve farklı düşünceleri savundukları için kavga eden grupları betimlemede kullanılır. ‘Sal’ hikâyesinde, Budist öğreti olarak da bilinen dhammayı çok iyi bir şekilde öğrenmenin, idrak etmenin ve içselleştirmenin önemi üzerinde durulur. ‘Hardal tohumu’ hikâyesinde, genel olarak dünyanın geçiciliği, dünya malına çok fazla ehemmiyet göstermeme, fiziksel ölümün evrensel bir hakikat olduğu üzerinde durulur. Bu örneklerden yola çıkarak kıssaların Budist inanç ve uygulamaların anlaşılmasındaki yeri ve önemini ortaya koymaya çalışacağız.; Buddhism is a religion that was formed in the sixth century BC, within the framework of Buddha’s discoveries in the Ganges valley, famous for its fertile lands. After a life of extreme luxury and a subsequent six-year pursuit, Buddha attained enlightenment through a long sitting meditation. He tried to spread his teaching by patiently transferring the middle way technique, which he discovered by experiencing a number of extreme experiences and exerting intense mental effort, to his students. His students also explained to other people what they had learned from him. Thus, the number of believers increased day by day. One of the most influential elements in the spread of Buddhism is the comprehensible language and wording used by Buddha. He used simple language to explain the basic principles of religion to those around him. Buddha also told parables, tales and stories to provide a better understanding of complex issues; often used metaphors or similes. Thus, he was able to better penetrate the minds of people gathered around him. It is known that Buddha used many short parables or stories. The most famous of these are ‘the man injured with poisoned arrow’, ‘blind men and elephant’, ‘raft/boat’, and ‘mustard seed’. In the story of the ‘man injured by a poisoned arrow’, Buddha warned his disciples not to waste their time and energy on complex and metaphysical matters that cannot be explained. In this story, it is emphasized that human beings try to find solutions for their solution by concentrating on the current vital problems in front of them. In the story of ‘elephant description of the blind men’, which is a common narrative that emerged in the Indian subcontinent and spread all over the world from there, the level of perception in the society, culture and environment is emphasized. This story is used to describe groups fighting because they have different points of view and advocate different ideas. In the story of ‘raft’, the importance of learning, understanding and internalizing the dhamma, also known as the Buddhist teaching, is emphasized. In the story of the ‘mustard seed’, it is generally emphasized that the transience of the world, not paying too much attention to worldly goods, and that physical death is a universal truth. Based on these and similar examples, we will try to reveal the place and importance of parables related to understanding Buddhist beliefs and practices. 2023-01-01T00:00:00Z https://hdl.handle.net/20.500.12809/7868 'İnsancı' Olmak ya da 'İnsan' Olmak: Hümanizm’e Eleştirel Bir Bakış Akçetin, Nurhayat Çalışkan Bu makalede “insancı” kavramı ile “insan” kavramı üzerinden bir hümanizm eleştirisi amaçlanmaktadır. Ayrıca insanı merkeze alarak geleneksel kutsallık an-layışını dönüştüren hümanizm düşüncesinin İslâmî açıdan kabul edilebilirliği tartışılacaktır. İnsanın özgürleşmesini temele alarak kilisenin otoritesine baş-kaldıran Rönesans insanı, bu amacını gerçekleştirmek için yine kendi tarihine, yani Antik Yunan’a döner. Bunu yaparken doğa üstü her şeyi bir kenara bırakır. Dahası Tanrı merkezcilikten, insan merkezciliğe yönelme söz konusudur. Bu-nun sonucunda da insan kutsallaştırılmıştır. Kiliseden özgürleşen bireysel insa-nın değeri yine kendisi, kılavuzu ise akıl ve bilimdir. Tanrı olmadan da hayatın anlamlı olduğunu savunan hümanizm için, bu dünya dışında bir hayat yoktur. Bu görüş ise sadece bu dünya mutluluğu ve refahı peşinde koşan bencil bireyler or-taya çıkarmıştır. Dolayısıyla hümanizm, bir kılıf haline gelmiştir. Oysa İslâm Medeniyeti, tarihte Orta çağ kilisesinin uygulamalarına benzer baskı ve zulüm örneği yaşamamıştır. İslâm medeniyetinde “insan”, her şeyden önce sadece in-san olduğu için değerlidir. Irk, dil, renk ayrımı olmadan insanı, kusuru ve günahı ile kucaklayan bir hoşgörüye sahiptir.; This study is intended to carry out a critique of humanism based on the concepts of “human” and “humanist”. It is going to discuss the acceptability by Islam of humanistic thought, which changed traditional understanding of sacredness bringing human to be center. The Renaissance people who opposed the authority of the church by taking freedom of human, returned to Ancient Greek civilization to accomplish this purpose. Consequently, all supernatural things are abandoned rejected. Moreover, they left the god centrism and moved towards the human-centrism. As a result, the human is sanctified. Since freed from the church, a human’s value depends on itself and its guide becomes sci-ence and reasoning again. The new understanding argues that life is also mean-ingful without God and there is no life outside this world. This view is only cre-ated selfish individuals who pursue instant pleasure and prosperity. Because with the colonial wars, the thought of universal morality and philanthropy stayed in the shadow of power. Thus, humanism has become only a slogan and a shell. In Islamic Civilization in history, there was not an example of oppression and persecution like the practices of the medieval church. In Islam civilization before everything, the human is valuable only because it is “human”. Without race, language, color distinction, our civilization which has a big tolerance em-braces human with its weaknesses and faults. 2018-01-01T00:00:00Z https://hdl.handle.net/20.500.12809/6961 Nurettın Topçu’da Ma’ârıf Meselesı Akçetin, Nurhayat Çalışkan Eğitim yediden yetmişe herkesi ilgilendiren, insan hayatının en önemli süreci olup doğumdan ölüme kadar sürer. Bu çalışmada Cumhuriyet dönemi Türk düşüncesinin önemli simalarından biri olan Nurettin Topçu’nun ma’ârif, yani eğitim ve öğretim sistemi üzerine görüşlerinden bahsedilecektir. Topçu ma’ârif anlayışını muallim, talebe, mektep ve bunların arka planındaki ilim ve insan anlayışına dayandırır. Kendisi de her şeyden önce bir muallimdir. Yaşadığı dönemde dürüstlüğüyle ve adaletiyle tanınan Topçu, düşüncesini İslâm’dan kaynaklanan ahlâk üzerine inşa etmiştir. Ma’ârif konusundaki düşüncelerinin en önemli öğesi de muallim meselesidir. Muallim demek bütün eğitim sisteminin omurgası demektir. Muallimi olmayan bir sistemin temeli çöker. Çünkü bireyleri ve dolayısıyla toplumu yetiştiren muallimler hem topluma yön verir hem de zincirleme olarak bütün dünyayı etkiler. Bu yüzden muallim hem eğitim ve öğretim sisteminin hem de toplumun en önemli unsurudur. Verilen eğitim tekniğin yanı sıra hikmet sevgisine, hakikat arayışına da yönelmek zorundadır. Aksi halde evrensel değerlerden ve insanî olmaktan uzak, mekanik bir hâl alır.; Education covers everyone, and everyone needs it because it is the most important process of human life and it continues from birth until death. Nurettin Topcu’s views on the education and training system will be mentioned in this study. Topcu was one of the most important figures of Turkish thought in the Republican era. Topcu bases its education thought on understanding of science and humanity at the background of teacher, student and school. He is also a teacher at first. Topcu was known honestly and justly in his lifetime, built his thougt on the morality arising from Islam. The most important element his thought about the education and training system comes from questioning the teacher. According to him the most important element of the education and training system is the questioning the teacher. Since, teacher is the backbone of the education system. It is not possible for an educational system to be existed without teachers. Because teachers teach and lead the all society. Thus, teachers have the power to influence the whole world. That’s why the teachers are the most important elements of the education system and the society. Education should be directed to the wisdom and search for truth together with technique. Otherwise education will be far from universal values and away from being human, mechanized 2018-01-01T00:00:00Z https://hdl.handle.net/20.500.12809/1266 Being 'Humanist' or Being "Human' A Critical Approach to Humanism Akçetin, Nurhayat Calışkan This study is intended to carry out a critique of humanism based on the concepts of "human" and "humanist". It is going to discuss the acceptability by Islam of humanistic thought, which changed traditional understanding of sacredness bringing human to be center. The Renaissance people who opposed the authority of the church by taking freedom of human, returned to Ancient Greek civilization to accomplish this purpose. Consequently, all supernatural things are abandoned rejected. Moreover, they left the god centrism and moved towards the human-centrism. As a result, the human is sanctified. Since freed from the church, a human's value depends on itself and its guide becomes science and reasoning again The new understanding argues that life is also meaningful without God and there is no life outside this world. This view is only created selfish individuals who pursue instant pleasure and prosperity. Because with the colonial wars, the thought of universal morality and philanthropy stayed in the shadow of power. Thus, humanism has become only a slogan and a shell. In Islamic Civilization in history, there was not an example of oppression and persecution like the practices of the medieval church. In Islam civilization before everything, the human is valuable only because it is "human". Without race, language, color distinction, our civilization which has a big tolerance embraces human with its weaknesses and faults. WOS: 000456389500016 2018-01-01T00:00:00Z